Hier een cookie tekst met verwijzing naar de cookies pagina.

Naar inhoud

Een kijkje in (en om) het atelier van Lisa Smithson

Het atelier van Lisa Smithson ligt verscholen in het rustgevende noordelijke Nederlandse landschap, maar haar werk is allesbehalve rustig. Het pulseert met een gevoel van gegronde urgentie, waarbij stof een taal wordt, performance een vorm van protest en traagheid een radicale daad. Door middel van textiel, vlaggen en improvisatie onderzoekt Smithson wat het betekent om vrij en aandachtig te leven. De residentie die ze heeft opgericht, Farm Art, is een verlengstuk van deze zoektocht naar soevereiniteit en biedt anderen een ruimte om weer in contact te komen met zichzelf en het land.

“Ik ben opgegroeid op een kiwiboerderij, dus ik was altijd omringd door tractoren, modder en hooibalen. Ik ben gewend om met de grond te werken. Dat soort praktische verbondenheid met het land is mij altijd bijgebleven en maakt deel uit van hoe ik nu werk.

Jarenlang was ik aan het reizen, snowboarden, van de ene helling naar de andere. Ik heb nooit echt een plek gevonden of kunnen aarden in steden. Maar toen ik in de jaren 2000 mijn zus in Nederland bezocht, werd ik verliefd op dit land en besloot ik te blijven. Amsterdam voelde voor mij leefbaar, met alle parken en fietsen. In die tijd begon ik ook te beseffen dat ik kunst wilde maken, wat voor mij altijd het gevoel gaf dat ik daarbinnen mijn eigen soevereiniteit kon terugwinnen dat ik in geen andere baan zou kunnen hebben. Daarom heb ik me uiteindelijk aangemeld bij de Rietveld, simpelweg omdat ik aan niemand gehoorzaam wilde zijn.

Op de Rietveld heb ik van alles geprobeerd, van video en tekenen tot installaties. Ik bedacht een alter ego, de compostfeeënkoningin, die 's nachts door het Beatrixpark zwierf. Ik maakte een jurk van kapotte rode fietslampjes die ik had verzameld. Het voelde volkomen vrij. Ik probeerde niet iets voor iemand te zijn, ik probeerde alleen maar te begrijpen hoe ik met mezelf om moest gaan.

In 2009, direct na het afronden van mijn bachelor, heb ik een korte periode aan het Dutch Art Institute  gestudeerd, maar dat was me te veel. Ik was nog niet klaar voor een masteropleiding. Vele jaren later vond ik mijn weg naar het Frank Mohr Instituut in Groningen, waar ze me een plek aanboden. Dat was een keerpunt voor mij en mijn werk. Ik werkte al jaren met textiel, maar beschouwde het niet als ‘kunst’; ik maakte grote quilts en textieltekeningen maar presenteerde deze niet. Een medestudent bekeek mijn potloodtekeningen en vroeg of ik naaide. Ik zei ja en ze moedigde me aan om mijn naaimachine mee te nemen naar mijn atelier, wat ik vervolgens ook deed.

Dat was tevens rond de tijd dat mijn vader overleed. Als onderdeel van het rouwproces maakte ik een werk van zijn oude werkoverhemden, een ode aan hem, en het werd een soort totem in mijn atelier. Het was vooral met dat werk dat. Ik besefte dat ik met de naaimachine kon tekenen en dat textiel kunst kon zijn. Het voelde geweldig om die vrijheid te hebben gevonden.

Textiel is mijn belangrijkste materiaal en met name vlaggen spelen een belangrijke rol in mijn praktijk. Ik vind het geweldig dat vlaggen alleen al door hun bestaan betekenis hebben. Het hijsen van een vlag is een daad, en vooral een politieke. Het is een medium dat altijd presteert. Mijn schilderijen zijn verbonden met het lichaam. Ze laten iets zien dat in mij gebeurt, maar dat ook collectieve waarde heeft. Mijn werk gaat tegenwoordig vooral over vragen die steeds terugkomen. Wat betekent soevereiniteit eigenlijk? Niet alleen in politieke zin, maar ook als manier van leven. Het leven is te groot voor alle categorieën waarin we de wereld proberen te persen en we hebben iets nodig om dat te doorbreken.

Niets doen kan de meest creatieve daad van je leven zijn.

Performance is ook een groot deel van mijn werk geworden. Sinds 2017 werk ik samen met een dirigent (Jan Verbogt) en onze performances zijn grotendeels geïmproviseerd. We weten nooit precies wat er gaat gebeuren en dat is iets wat ik belangrijk vind. Ik houd er niet van om standaardmethoden te volgen. Dat voelt oneerlijk en niet in lijn met wie ik ben. Ik reageer liever op wat er op dat moment echt gaande is en waar zodoende ook iets “echts” uit voortkomt.

Farm Art is een plek waar ik kunstenaars ruimte biedt voor een artist in residence  (AIR). Kunstenaars worden aangemoedigd om te vertragen, zich te vervelen en het lawaai van de stad uit hun hoofd te zetten. Ik geloof dat verveling creativiteit kan stimuleren. Sommige mensen hebben behoefte om een week lang in de zon te liggen, en dat is prima. Niets doen kan de meest creatieve daad van je leven zijn. Ik stel geen voorwaarden aan wat mensen hier moeten doen. Iedereen komt met andere behoeften en brengt iets mee. De plek doet iets met je. Het heeft mij gevormd, zowel als kunstenaar als als persoon. Het houdt me actief en in contact met de elementen. De residentie is deels geïnspireerd door een landelijke AIR-ruimte in Bulgarije, genaamd Tsarino. Daar moest ik werken met wat er beschikbaar was. Die mentaliteit is me bijgebleven: kunst is doen met wat er is, en die houding geeft je een kracht die je in de stad nooit zou kunnen krijgen.

Het gaat niet om carrièreambitie. Het gaat om het leven.

Het runnen van een residentie is niet eenvoudig, want het bouwen van deze plek kost tijd en veel moeite, en daar heb ik ook hulp bij nodig. Ik doe veel van het fysieke werk zelf, zoals loodgieterswerk en het aanleggen van watersystemen voor de tuin. Ik ben opgegroeid met dat soort taken, ze geven me een sterk gevoel. Ze maken deel uit van het werk.

Soms weet ik niet helemaal waarom ik dit doe. Ik weet alleen dat het me gelukkig maakt om mensen creatieve dingen te zien doen. Ik weet niet precies waar ik in investeer. Het gaat niet om carrièreambitie. Het gaat om het leven. Als we tevreden kunnen zijn met onszelf, is dat misschien wat echt verandering teweegbrengt.”

ℹ️ Nieuwsgierig naar Farm Art en hoe je er een Artist in Residencie kan boeken?
🌐 Op onze pagina met open calls vind je er meer informatie over 👉 Open calls voor kunstenaars
🌐 Of hou de Instagram van Farm Art in de gaten 👉 @_farmart_