Welke opleiding heb je gedaan?
Ik begon mijn lerarenopleiding Tekenen in Nijmegen en studeerde af aan de academie in Arnhem voor een eerstegraadsbevoegdheid. Daarna volgde ik nog Vergelijkende Kunstwetenschappen aan de Universiteit van Nijmegen. In 1998 deed ik onder zoek bij het Groninger Museum. Rond die tijd raakte ik ook geïnspireerd door een expositie van schilderijen, zogenaamde benzinerellen, van de Groninger Ploegschilder Job Hansen: zoals hij landschappen neerzette met luchtige, ijle verfstreken, de vrijheid van schilderen. Ik voelde als het ware mee hoe hij het maakte. In die tijd sprak het werk van Jorn, Kirkeby, Kandinsky, Klee, Joan Mitchell en later Hilma af Klint me erg aan. Daarna ging mijn kunstblik veel verder open.”
Waar komt de inspiratie voor jouw schilderijen vandaan?
“Mijn werk is niet vooropgezet. Het ontstaat in het moment, met herinneringen aan bepaalde plekken en zintuiglijke waarnemingen tijdens wandelingen. Ik ben dan helemaal in de natuur, de tijd vertraagt. Ik kijk veel naar beneden, naar stenen, mossen, lage begroeiing: op de eilanden, in de duinen, de kwelders en in de bergen.
Het Waddenlandschap leerde ik goed kennen toen ik met mijn gezin negen jaar in Kloosterburen woonde. Kwelders en bergen zijn als het ware twee uiteinden van hetzelfde alomvattende natuurgevoel. Het ene is zout, het ander zoet, maar het zijn voor mij vergelijkbare biotopen, qua geur, kleur en vegetatie, waar iets heel bijzonders opeens blijkt te kunnen overleven. Prachtige piepkleine knalgele of blauwe bloemen bijvoorbeeld, hoog in de bergen.
Ik hou van de Alpen en ga er elke zomer graag heen. Soms over nachten we in berghutten en als het dan volle maan is, wil ik buiten staan om de bergtoppen bij nacht te zien en om even naar de sterrenhemel te kijken. Die grootsheid van natuur en de energie ervan blijkt dan een inspiratie te zijn voor mijn schilderijen. Het gesteente straalt ook energie uit. Om daar vorm en kleur aan te geven vind ik een mooie uitdaging. Hiermee zijn de schilderijen ook steeds abstracter geworden.
In de bergen is de materie vaster dan in een kwelderlandschap, dat zie je ook in mijn schilderijen terug. Als je bergwandelt kun je niet stilstaan en schetsen. Ik maak wel foto’s. Op rustdagen maak ik kleine aquarellen, die een soort studiemateriaal voor mij zijn, hoewel sommige ook op zichzelf kunnen staan.”
Hoe komen die natuurervaringen terug in de werken die je in je atelier maakt?
“Via herinneringen, schetsen en foto’s. Ik gebruik al mijn zintuigen: ik zie, ruik, voel, hoor, ervaar – het kabbelen van water of het geluid van de branding zet ik om in beeld. De losse elementen in mijn schilderijen ontstaan tijdens het werken. Ze refereren aan en associëren met kleuren, klanken, geuren, op mijn manier. Ik schilder meestal geen horizon. In de bergen is er geen horizon, daar kan ik naar boven en naar beneden kijken met steeds een ander perspectief. In mijn schilderijen doet de lijn afbreuk aan de rest van de organische vormen. Ik wil juist totale vrijheid. Daarom gebruik ik ook geen titel, of alleen de naam van de plek waar het werk is ontstaan.”
Hoe beïnvloedt jouw materiaalgebruik je werken?
“Ik aquarelleer met water uit een beek of in de kwelder met zout water, maar ook met slib en ik leg wel eens een aquarel in de regen of laat sneeuw- en ijskristallen smelten op het papier op paneel. Zo wil ik letterlijk bij de kern van de natuur komen. De Japanse onderzoeker Emoto stelt dat wanneer je met zijn allen rond een meer gaat staan en positieve dingen gaat zeggen, je dan de mooiste structuren in de ijskristallen krijgt, microscopisch gezien. Dit in tegenstelling tot zeer negatieve uitspraken waarbij de structuren uiteenvallen. Ik ben wel benieuwd of mensen de essentie ook kunnen voelen in mijn schilderijen. Alles is energie en dat zie ik ook als mijn schildermateriaal, met een voorkeur om de lichte energie door te geven.
Door een vriendin van de kunstenaarssociëteit De Groninger Kroon kwam ik rond 2010 in aanraking met eitempera. Zij had een recept van Max Doerner vertaald en raadde me aan dit te gebruiken, omdat het mogelijkheden zou kunnen geven waar ik naar op zoek was. Het klopte. Eitempera droogt mooi op en ik zie alles wat ik doe in mijn verfstreek terug. De eitempera volgt preciezer mijn handschrift dan olieverf – het tempo waarmee ik streken plaats en de druk die ik met het penseel zet. Ik maak de eitempera zelf met ei en pigmenten en geef hier ook workshops over in mijn atelier, voor kleine groepen. Graag zou ik mijn kennis ook doceren aan kunstacademies.”
Experimenteer je met materiaalgebruik?
“Ja, ik experimenteer steeds met materialen. Ik zie veel mogelijkheden en test en onderzoek die dan ook. Uiteindelijk komt daar wel iets uit wat overeenkomt met het beeld dat ik ergens van heb, of er ontstaat iets nieuws waardoor ik me laat verrassen.”
De solotentoonstelling Lichtvloed van Ilse Brul is van 16 april t/m 23 mei 2026 te bezoeken in de Kunstuitleen van Kunstpunt. Alle werken zijn te leen en/of te koop. Na haar expositie is in juli een deel van Academie Minerva’s eindexamenexpositie in Kunstpunt te bezoeken. Vanaf eind augustus exposeert kunstcollectief Purple Carrot Collective werk.
Dit artikel is verschenen in KUNST. magazine #4.