De twee figuren, gemaakt door kunstenaar Marleen Hartjes, maken deel uit van een verzameling van 460 kunstwerken. Die bevinden zich niet alleen in het huis van Van Dam zelf, maar ook in de woning van zijn vrouw Wilma Kuiper, twee straten verderop. “De dependance,” glimlacht Van Dam. De verzameling gaat van schilderijen tot fotografie, van neonkunst tot sculpturen en aquarellen. Veel is te huur of te koop, via malcollection.nl, dat onderdeel is van zijn bedrijf MALcollection. “Het is mijn missie om de kunst te delen. Ik wil laten zien dat het voor iedereen is weggelegd.” En die missie weegt zwaarder dan de behoefte om iets te hébben.
Misschien komt dat omdat hij nog goed weet hoe zijn leven eruitzag zónder kunst: toch een tikje saaier. “Bij ons thuis speelde cultuur geen rol. Ik kom uit een heel gewoon gezin, mijn vader was vrachtwagenchauffeur, mijn moeder huisvrouw. Zelf ging ik naar de lts, waar we ook geen kunstonderwijs kregen.” Alles veranderde toen hij in militaire dienst ging. “Een paar keer in je leven heb je zo’n geluksmoment. Ik had een dienstmaat die naar het toneel ging, concerten bezocht, literatuur las. Hij moedigde me aan dat ook te doen. Toen besefte ik: er is veel meer in het leven dan voetbal en ‘doe maar gewoon’.”
Toen hij in Rotterdam ging werken, nam een collega hem mee naar Museum Boijmans Van Beuningen. “Het museum was toen nog gratis toegankelijk. Ik herinner me dat ik voor het eerst Rustende slaapwandelaarster van Pyke Koch zag. Een fenomenaal, sensueel schilderij.” Inmiddels, vijftig jaar verder, hebben Van Dam en Kuiper drie werken aan het Boijmans geschonken. “Als beginnend kunstliefhebber heb ik daar zoveel moois gezien dat is bijeengebracht door anderen. Ik ben er trots op dat wij op onze beurt iets kunnen bijdragen.” Van Dam kan zich geen leven zonder kunst meer voorstellen. Hij besteedt het leeuwendeel van zijn inkomen eraan, blijft dromen van nieuwe werken. Maar naast zijn bewondering is er nuchterheid. De fragiele dames van aluminiumfolie in de woonkamer, tja, die sneuvelen vroeg of laat bij het stofzuigen. Schouderophalend: “Dan maak ik er een prop van en leg ik die als aandenken in de vensterbank.”
—— DE TIPS VAN GER VAN DAM ——
1: KOOP KUNST VAN JONGE MAKERS
Door werk van jonge kunstenaars te kopen, sla je twee vliegen in een klap. Je schaft iets moois aan voor een goede prijs én je helpt de kunstenaar verder. Van Dam: “Zo draag je eraan bij dat hij of zij weer materiaal kan kopen en nieuwe werken kan maken. En met een beetje geluk kun je diens ontwikkeling jarenlang volgen.” Dé plekken om talent te scouten zijn volgens Van Dam Academie Minerva en het Frank Mohr Instituut. Na afloop van de eindexamenexpositie kun je beginnende kunstenaars ontmoeten en werk van hen aanschaffen. “Een prachtig jachtgebied.”
2: KOOP OP AFBETALING
Betalen in termijnen heeft niet zo’n goede reputatie, maar volgens Van Dam kan het – zeker als je werk rechtstreeks van jonge kunstenaars koopt – een uitkomst zijn. Hij en Kuiper doen het regelmatig. “1.200 euro is bijvoorbeeld een heel bedrag, maar in 12 maandelijkse termijnen is het misschien wél betaalbaar.” Ook is het fijn voor de kunstenaar, hoort hij vaak: “Als meerdere kopers in termijnen betalen, ben je als kunstenaar verzekerd van een redelijk maandinkomen.” Galeries die zijn aangesloten bij de KunstKoopregeling bieden je ook de mogelijkheid om in termijnen te betalen. Het Mondriaan Fonds betaalt dan de rente.
3: ZOEK JE GRENZEN OP
Kunst kan van alles zijn, zegt Van Dam. Spannend, interessant, ondoorgrondelijk. “Het mag best een beetje schuren. Je hoeft niet altijd te kiezen voor mooi. Kies je voor iets waar je over twijfelt, dan leer je daar weer van: wat is schoonheid voor mij, wanneer heeft kunst voor mij betekenis?”
4: DOE EEN MISKOOP
“Het leven is risico’s nemen! Als je kunst gaat verzamelen, koop je af en toe iets waar je achteraf van baalt. Helemaal niet erg, hang het gewoon op. Stoor je je er te erg aan, dan geef je het weg. Niet alles is voor de eeuwigheid. Je koopt ook weleens een trui die niet lekker zit.”
5: GA NAAR ‘ENGE’ PLEKKEN
Van Dam weet nog goed hoe spannend hij het vond om binnen te stappen in de galerie waar hij zijn eerste kunstwerk kocht, een zeefdruk. “Er hing een sacrale sfeer. Ik dacht: mag ik hier wel zijn? De sfeer in een galerie kan intimiderend zijn. Je ziet iemand achter een computer zitten en denkt: kan ik diegene wel storen? Bedenk je: diegene eet jou niet op. Stel je vragen, daar is diegene voor. Hij of zij zit er namens de kunstenaar.”
6: LEEN KUNST
De Kunstuitleen is een uitkomst, vindt Van Dam. “Voor een relatief laag bedrag heb je iets in huis. Zo leer je ervaren wat bij jou past. Bevalt het werk en wil je er geen afstand meer van doen? Dan kun je het kopen, een deel heb je dan al afbetaald.”
7: MAAK KEUZES
Als je net als Van Dam geen ‘rijke pief’ bent, betekent kunst kopen: keuzes maken. Misschien dit jaar niet naar een festival, maar wél een mooi werk aanschaffen. “Ik heb bewust geen auto en maak geen lange reizen. Bepaal zelf wat voor jou belangrijk is en wat niet.”
Dit artikel verscheen eerder in KUNST. magazine #1 (p. 16 t/m 19), dat 2 juni 2023 uitkwam.
In het weekend van 20 en 21 juni 2026 kun je voor het laatst de kunstcollectie van Ger en Wilma komen bewonderen, én er werken uit scoren: ze gaan samenwonen, en houden daarom een unieke uitverkoop van z’n 60 werken. Meer info vind je hier.
Tekst: Dorien Vrieling
Foto’s: Siese Veenstra